Şirket kuruluşu bir defaya mahsus bir giderdir. Ancak Türkiye’de bir şirketin faaliyetini sürdürmek için katlanacağı maliyetler, ticaret siciline tescil edildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Muhasebe hizmetleri, vergi beyannameleri ve şirket adresine ilişkin giderler düzenli harcamalar doğururken personel, işyeri ve sektöre özgü yükümlülükler bütçeyi önemli ölçüde artırabilir. Ticari faaliyeti sınırlı bir şirketin de muhasebe ve yasal defter tutma yükümlülükleri devam edebilir. Bu nedenle yatırımcıların, şirketin yapısına karar vermeden önce kuruluş sonrası giderleri değerlendirmesi gerekir.
Toplam maliyet, şirketin fiilen nasıl çalışacağına bağlıdır. Çalışanı bulunmayan ve sanal ofis kullanan bir şirketin giderleri ile işyeri kiralayan, personel çalıştıran veya faaliyet iznine ihtiyaç duyan bir şirketin giderleri farklıdır. Bu yazıda, kuruluş sonrasında ortaya çıkan düzenli ve dönemsel giderler ile gerçekçi bir yıllık bütçe hazırlarken dikkate alınması gereken hususlar ele alınmaktadır. Kuruluş aşamasına ilişkin bilgi için Türkiye’de şirket kurmak isteyen yabancılar için rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Ofis, Bankacılık ve Günlük İşletme Giderleri
Şirketin tescili ve resmî yazışmaları için bir adresinin bulunması gerekir. Faaliyetin ayrı bir işyeri gerektirmediği durumlarda sanal ofis, sabit giderleri azaltabilir. Bununla birlikte, sözleşme imzalanmadan önce sunulan hizmetler ve yıllık ücretler incelenmelidir. Ofis, mağaza veya depo kiralayan bir şirketin ise kira bedelinin yanında depozito, elektrik, su ve diğer kullanım giderlerini de bütçesine dâhil etmesi gerekir.
Kira bütçesi hazırlanırken net ve brüt kira bedeli ayrımı yapılmalı; kiraya verenin vergi mükellefiyeti ve kiralama ilişkisinin niteliğine göre uygulanabilecek kira stopajı veya KDV dikkate alınmalıdır. Kiraya verene net bir tutar ödenmesi kararlaştırılmışsa ve kira ödemesi stopaja tabi ise şirketin toplam ödeme yükü, kiraya verenin hesabına yatırılan tutarı aşacaktır. Uygun işyeri seçimi, şirketin fiilî faaliyetlerine göre yapılmalıdır. Bazı faaliyetler, belirli fiziki koşulları sağlayan bir işyerini veya işyerine ilişkin izinlerin alınmasını gerektirir.
Bankacılık işlemleri ve idari işler de yıl içinde birikerek önemli tutarlara ulaşabilen giderler doğurur. Hesap ücretleri, yurt içi ve yurt dışı para transferi masrafları, faturalama sistemleri ve belge işlemlerine ilişkin giderler, kira veya sanal ofis ücretleriyle birlikte değerlendirilmelidir. Yabancı yatırımcılar, şirket belgelerinin başka ülkelerde kullanılması gerektiğinde doğabilecek tercüme, noter ve kurye giderlerini de hesaba katmalıdır.
Personel İstihdamı Şirketin Giderlerini Nasıl Etkiler?
Bir çalışanın şirkete maliyeti, aylık ücretinden ibaret değildir. İşverenin; sosyal güvenlik primi işveren payını, uygulanacak işsizlik sigortası primlerini, bordro hizmetlerini ve sağlamayı taahhüt ettiği yan hakları da dikkate alması gerekir. İş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, az sayıda çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde de gider doğurabilir. Bu giderlerin tutarı, işverenin belirli hizmetleri mevzuatın izin verdiği ölçüde kendisinin yerine getirip getiremeyeceğine veya gerekli niteliklere sahip personelden ya da dışarıdan hizmet almasının gerekip gerekmediğine göre değişir. Personelin toplam maliyeti; kararlaştırılan brüt ücrete, çalışanın durumuna ve yararlanılabilecek prim teşviklerine bağlıdır.
Yabancı uyruklu bir kişinin istihdamı ise ayrıca çalışma izni giderleri doğurabilir. Yabancı istihdamından önce gerekli çalışma izninin veya uygulanabilir çalışma izni muafiyetinin mevcut olması gerekir. Sağlıklı bir personel bütçesi, planlanan her pozisyon için işverene toplam maliyeti göstermeli ve yıl içindeki personel değişikliklerini karşılayabilecek esnekliği sağlamalıdır.
Sektöre Özgü Giderler ve Mevzuata Uyum Maliyetleri
Şirketin faaliyet konusu, işletme bütçesini ofis ve personel tercihleri kadar etkileyebilir. Tıbbi cihaz, gıda, turizm veya özel düzenlemelere tabi başka bir alanda faaliyet gösterecek şirketlerin izin ve ruhsat alması, uygun bir işyeri sağlaması, belirli niteliklere sahip personel görevlendirmesi veya izinlerini belirli aralıklarla yenilemesi gerekebilir.
Uygulanacak yükümlülükler, satılan ürünlere ve faaliyetin nasıl yürütüldüğüne göre değişir. Bu nedenle yatırımcıların, işyeri kiralamadan veya tedarik sözleşmeleri imzalamadan önce ilgili maliyetleri araştırması gerekir. Şirketin kurulmuş olması, planlanan her faaliyetin yürütülmesi için tek başına yeterli değildir.
Kuruluş sonrasında şirketin yönetimi ve sicil kayıtlarıyla ilgili işlemler de zaman zaman gider doğurabilir. Yönetim kurulu üyelerinin, müdürlerin, şirket adresinin veya şirket sözleşmesinin değiştirilmesi; yetkili şirket organlarının karar almasını, ticaret sicilinde işlem yapılmasını ve mesleki destek alınmasını gerektirebilir. Bu harcamalar her ay ortaya çıkmasa da yıllık bütçede dikkate alınmalıdır. Uygulanacak usuller, limited şirketler ile anonim şirketler arasında farklılık gösterir.
Hukuki destek giderleri de şirketin ihtiyaçlarına göre değerlendirilmelidir. Sözleşmeler, lisans başvuruları, davalar, takipler veya arabuluculuk faaliyetleri düzenli hukuki danışmanlık kapsamında değerlendirilebilir. Öte yandan, sermayesi kanunda öngörülen eşiğe ulaşan belirli anonim şirketler bakımından avukat bulundurma zorunluluğu söz konusudur. Fakat bu yükümlülük, yeni kurulan her şirket için geçerli değildir. Şirketin türünün ve planlanan faaliyetlerinin başlangıçta değerlendirilmesi, hukuki destek giderlerinin önceden belirlenmesini kolaylaştırır.
Şirketin Yıllık Gider Bütçesi Nasıl Hazırlanmalıdır?
İlk olarak, şirketin henüz satış yapmadan katlanacağı giderler belirlenmelidir. Muhasebe hizmetleri, ofis kirası, gerekli yazılım veya faturalar bu kapsamdadır. Ardından personel, işyeri, bankacılık işlemleri, izin ve ruhsatlar ile danışmanlık gibi faaliyete bağlı giderler eklenmelidir. Bir şirketin muhasebe hizmetleri için aylık 250 ABD doları, sanal ofis için ise yıllık 250–500 ABD doları tutarında teklif aldığını varsayalım. Yalnızca bu iki hizmetin yıllık toplamı 3.250–3.500 ABD doları olacaktır. Bu tutara personel giderleri, diğer idari masraflar, vergiler ve faaliyete özgü giderler dâhil değildir. Bu nedenle söz konusu örneğin bütçeye esas alınmasından önce güncel teklifler alınmalı ve hizmetlerin kapsamı netleştirilmelidir.
Adres değişikliği, ruhsat alınması veya önemli bir sözleşmenin hazırlanması gibi daha seyrek ortaya çıkan giderler için de pay ayrılmalıdır. İlerleyen dönemde personel istihdam etmeyi veya fiziki bir işyerine geçmeyi planlayan şirketlerin, başlangıçtaki giderlerinin aynı kalacağını varsaymak yerine bu aşama için ayrı bir bütçe hazırlaması gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Konu hakkındaki sorularınız ve hukuki yardım talepleriniz için info@paldimoglu.av.tr üzerinden bizimle iletişime geçebilirsiniz.
